Od sierpnia 2019 roku obowiązują przepisy podatkowe, które ułatwiają młodym osobom rozliczanie się z urzędem skarbowym. Na czym polega zwolnienie z opodatkowania wynagrodzenia i kto może skorzystać z tej ulgi?
- Dla kogo zwolnienie z PIT
- Limity przychodów w roku wprowadzenia
- Oświadczenie PIT-0 krok po kroku
- Wpływ na rynek pracy i kontrowersje
Dla kogo zwolnienie z PIT
Zwolnienie z opodatkowania wynagrodzenia dla osób do 26. roku życia działa od 1 sierpnia 2019 roku. Przepisy nie dotyczą jednak wszystkich młodych pracujących — prawo do ulgi zależy od formy zatrudnienia oraz wysokości osiąganych przychodów.
Zwolnienie obejmuje osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia, spółdzielczej umowy o pracę oraz umowy o pracę nakładczą. Przychody w ciągu roku podatkowego nie mogą przekroczyć kwoty 85 528 zł. W 2019 roku, ze względu na późniejsze wejście w życie przepisów, limit wynosi 35 636,67 zł — wartość proporcjonalnie niższa ze względu na pięć miesięcy obowiązywania ulgi.
Z ulgi nie skorzystają osoby pobierające zasiłek dla bezrobotnych ani pracujący na podstawie studenckich umów stażowych oraz umów o praktyki absolwenckie. Wyłączenie dotyczy również umów o dzieło — co stanowi jeden z najbardziej krytykowanych aspektów tej regulacji, zwłaszcza w kontekście młodych twórców, freelancerów oraz osób wykonujących projekty na rzecz różnych zleceniodawców.
Limity przychodów w roku wprowadzenia
W 2019 roku sytuacja związana z wprowadzeniem ulgi jest nieco bardziej złożona. Zwolnieniu podlega tylko to wynagrodzenie, które pracownik otrzymał od dnia 1 sierpnia 2019 roku — chodzi o dochód faktycznie uzyskany, czyli przekazany do dyspozycji pracownika. Nie ma znaczenia za jaki okres przychód został wypłacony — liczy się moment faktycznej wypłaty.
Aby od sierpnia otrzymywać wyższe wynagrodzenie, które nie jest pomniejszane o zaliczkę na podatek dochodowy, należy złożyć oświadczenie PIT-0. W dokumencie tym pracownik deklaruje, że dochody mają zostać w całości objęte zwolnieniem. Obowiązek składania oświadczenia dotyczy tylko 2019 roku — w latach kolejnych oświadczenie nie jest już wymagane, a pracodawcy automatycznie stosują zwolnienie dla uprawnionych pracowników.
Brak złożenia oświadczenia nie pozbawia prawa do ulgi — w takim przypadku zwrot zaliczek nastąpi dopiero po rozliczeniu rocznym w ramach właściwego formularza PIT. Warto jednak pamiętać, że opóźniony zwrot oznacza niższą płynność finansową w ciągu roku — zwrot następuje bowiem dopiero w roku następnym, po złożeniu zeznania podatkowego.
Oświadczenie PIT-0 krok po kroku
Wypełnienie oświadczenia PIT-0 nie nastręcza trudności. Wystarczy uzupełnić druk PIT-0, w którym wpisuje się dane osobowe podatnika oraz kwoty ewentualnych odliczeń.
Sekcja A druku zawiera dane osoby rozliczającej się — imię, nazwisko, PESEL, adres zamieszkania. Sekcja B jest przeznaczona na odliczenia od dochodu lub przychodu — na przykład za korzystanie z internetu w ramach ulg przewidzianych przepisami podatkowymi. Można tam również wpisać składki na ubezpieczenia społeczne, jeśli pracownik je opłaca we własnym zakresie, oraz wydatki na cele rehabilitacyjne.
Druk należy przekazać pracodawcy lub zleceniodawcy, który na jego podstawie zaprzestanie pobierania zaliczek na podatek dochodowy. Jeśli osoba uprawniona pracuje dla kilku płatników jednocześnie, oświadczenie PIT-0 należy złożyć u każdego z nich. Suma przychodów ze wszystkich źródeł nie może przekroczyć limitu obowiązującego w danym roku — w przeciwnym razie po jego przekroczeniu zwolnienie przestaje obowiązywać, a podatnik zobowiązany jest do zapłaty podatku od nadwyżki.
Weryfikacja wieku i uprawnień
Płatnik ma obowiązek zweryfikować, czy osoba składająca oświadczenie rzeczywiście nie ukończyła 26. roku życia w chwili wypłaty wynagrodzenia. Wiek liczone jest według pełnych lat — zwolnienie obowiązuje do dnia poprzedzającego 26. urodziny. Jeżeli pracownik obchodzi urodziny w połowie miesiąca, pracodawca musi podzielić wynagrodzenie na część zwolnioną i opodatkowaną.
Wpływ na rynek pracy i kontrowersje
Głównym celem wprowadzenia zwolnienia z opodatkowania jest aktywizacja młodych osób na rynku pracy. Osoby do 26. roku życia są zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych, co bezpośrednio przekłada się na wyższe miesięczne wynagrodzenie netto — w praktyce różnica sięga kilkuset złotych miesięcznie przy średnich pensjach.
Dla pozostałych pracowników zatrudnionych na umowie o pracę obowiązuje podatek dochodowy wynoszący 17% w pierwszym progu podatkowym oraz wyższa stawka w drugim progu. Zwolnienie ma również zachęcić młodych ludzi do pozostania w kraju i zapobiec emigracji zarobkowej, także tej o charakterze tymczasowego podjęcia zatrudnienia za granicą podczas studiów lub bezpośrednio po ich ukończeniu.
Wprowadzenie ulgi budzi także kontrowersje. Zwolnienie dotyczy tylko wybranych źródeł dochodu — nie obejmuje m.in. własnej działalności gospodarczej ani umów o dzieło. Istnieją też obawy, że pracodawcy mogą próbować fikcyjnie zatrudniać młode osoby, aby obniżyć koszty wynagrodzeń w firmie, choć przepisy antyabuzywne mają temu przeciwdziałać.
Nierówności między formami zatrudnienia
Krytyka dotyczy przede wszystkim dyskryminacji młodych przedsiębiorców. Osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, nawet jeśli nie ukończyła 26 lat, nie może skorzystać z zerowego PIT-u. Analogicznie wykluczone są osoby wykonujące umowy o dzieło — forma często wybierana przez studentów oraz młodych specjalistów w branżach kreatywnych.
To rozwiązanie stoi w sprzeczności z deklarowanym celem wspierania aktywności zawodowej młodych — paradoksalnie promuje zatrudnienie na etacie kosztem samodzielności gospodarczej. W efekcie młody programista zatrudniony na umowę o pracę zyskuje zwolnienie, natomiast jego rówieśnik pracujący na B2B musi odprowadzać pełne daniny. Brak spójności w systemie podatkowym może zniechęcać do zakładania działalności gospodarczej w młodym wieku, co w dłuższej perspektywie ogranicza przedsiębiorczość.